TÜİK verilerine göre, Türkiye’deki AR-GE faaliyetlerine yönelik dolaylı vergi teşvikleri 2024’te 169 milyar lirayı aştı. En büyük payı gelir vergisi stopajı aldı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan verilere göre, Türkiye’de araştırma, geliştirme (AR-GE) faaliyetlerine yönelik dolaylı vergi teşvikleri 2024 yılında 169 milyar 33 milyon liraya ulaştı. Bu rakam, bir önceki yıla göre yüzde 59,5’lik önemli bir artışı temsil ediyor. AR-GE faaliyetlerini desteklemek amacıyla sağlanan vergi teşviklerinin toplam tutarı, 2023’te 105 milyar 977 milyon lira olarak kayıtlara geçmişti.
Dolaylı AR-GE teşviklerinden en büyük payı 86 milyar 105 milyon lira ile gelir vergisi stopaj desteği aldı. Kurumlar vergisi desteği 81 milyar 63 milyon liraya ulaşırken, gelir vergisi desteği 1 milyar 725 milyon lira, katma değer vergisi (KDV) desteği ise 141 milyon lira olarak gerçekleşti. Beyan edilen AR-GE harcamalarına göre sağlanan dolaylı teşviklerin yaklaşık yarısı gelir vergisi stopajından, diğer yarısı ise kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşviklerinden oluştu.
AR-GE faaliyetlerine yönelik vergi teşviklerinden yararlanmak için 2024 yılında 11 bin 835 girişim beyanname sundu. Bu girişimlerin başında 6 bin 98 ile bilgi ve iletişim sektörü yer aldı. İmalat sanayi 2 bin 421, mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler ise 1627 girişimle takip etti.
4691 sayılı Kanun kapsamında sağlanan vergi teşvik tutarı 43 milyar 227 milyon lira olarak belirlendi. Bu tutarın yüzde 71,2’si bilgi ve iletişim sektörüne, yüzde 14,5’i imalat sektörüne, yüzde 5,9’u ise mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektörüne yöneldi. 5746 sayılı Kanun kapsamında ise 39 milyar 561 milyon liralık vergi teşviki sağlandı. Bu tutardan en fazla faydayı yüzde 72,9 ile imalat sektörü, yüzde 14,7 ile bilgi ve iletişim sektörü gördü.
Geçen yıl gelir ve kurumlar vergisi kapsamında AR-GE desteğinden yararlanan 7 bin 87 girişimin büyük çoğunluğu 4691 sayılı Kanun (5 bin 321 girişim) kapsamında destek aldı. 5746 sayılı Kanun kapsamında ise 1766 girişim faydalandı. İmalat sektöründeki girişimlerin yüzde 82,1’i 5746 sayılı Kanun’dan, bilgi ve iletişim ile mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektörlerindeki girişimlerin ise sırasıyla yüzde 84,1 ve yüzde 81,1’i 4691 sayılı Kanun’dan yararlandı.
KOBİ’ler, dolaylı AR-GE teşviklerinden yüzde 38,2 oranında faydalandı. Toplam 11 bin 835 girişimden yüzde 89,5’ini oluşturan KOBİ’ler, teşviklerin önemli bir bölümünü aldı. Büyük ölçekli girişimler ise teşviklerin yüzde 61,8’inden yararlanırken, KOBİ’lere sağlanan 64 milyar 596 milyon liralık teşvik içinde orta ölçekli girişimler yüzde 61,1 paya sahip oldu.
